پاسخ سریع: برای رنگآمیزی اصولی چوب ترموود، یا اجرای رنگ ترموود ابتدا باید سطح ترموود را تمیز کرد به طوری که عاری از هر گونه گرد و غبار، چربی و آب باشد. در صورت نیاز، سطح ترموود را سنباده بزنید (شماره 180 تا 240). در صورت نیاز قبل از اجرای رنگ از یک سیلر همانگ با رنگ یا پرایمر ضد کپک و موریانه استفاده کنید. در نهایت، ۲ تا ۳ لایه رنگ را طبق دستور اجرای شرکت تولید کننده در جهت الیاف چوب اعمال کرده و بین اجرای لایهها، با سنباده بسیار ملایم پرزگیری انجام دهید.
چرا چوب ترموود نیاز به رنگ مخصوص دارد؟
بسیاری تصور میکنند چوب ترموود به دلیل انجام عملیات حرارتی و تیمار حرارتی چوب، مانند چوب سوخته رنگپذیری ندارد. اما حقیقت کاملا متفاوت است. در فرآیند ترموود (تیمار حرارتی چوب)، رطوبت داخلی چوب خارج شده و ساختار سلولی آن تغییر میکند. این تغییر باعث می شود که رنگهای معمول قابلیت نفوذ و اتصال مناسب در عمق ترموود را نداشته باشند. بنابر این اگر از رنگهای ارزانقیمت یا فاقد پیوند فیزیکی و شیمیایی مناسب با چوبهای عملیات حرارتی شده خشک استفاده کنید، رنگ به صورت کامل در عمق آن نفوذ نکرده و پس از چند ماه با تغییرات دمایی و رطوبتی، از روی سطح جدا شده و به اصطلاح پوسته میشود. بنابراین، انتخاب رنگ یا پوششی که بتواند با ترموود پیوند برقرار کند، نه تنها برای زیبایی، بلکه برای عمر مفید پوشش حیاتی است. رنگ مخصوص ترموود معمولاً ویزکوزیته مناسب برای عمق نفوذ بالا دارد تا با شرایط جوی خشن محیط خارجی سازگار شود و محافظت مناسب را برای چند سال انجام دهد.
ابزار چوب و مواد لازم
برای داشتن یک نتیجه حرفهای و ماندگار، از ابزارهای نامناسب پرهیز کنید. جدول زیر لیست بهینه را نشان میدهد:
| ابزار/ماده | توضیحات و نکته تخصصی |
|---|---|
| سنباده | سنباده با کیفیت گریدهای 120، 150، 180، 240 |
| جاروبرقی یا برس نرم | برای حذف کامل گرد و غبار ناشی از سنباده. |
| سیلر/پرایمر مخصوص | نکته کلیدی: حتماً سیلری را انتخاب کنید که سازگاری آن با چوبهای ترمو شده تضمین شده باشد (بیشتر برندهای معتبر مثل بورماواکس یا رنگهای پایه روغن/پلیاورتان این مورد را در دیتاشیت ذکر میکنند). |
| قلممو یا غلتک حولهای | قلممو با الیاف نرم و مناسب با کیفیت برای جلوگیری از جدا شدن مو یا الیاف قلممو یا غلتک |
| رنگ مخصوص ترموود | رنگهای مخصوص ترموود معمولاً موج نما یا نیمه موج نما هستند تا بافت چوب ترمو دیده شود. |
| پارچه یا تنظیف بدون پرز | برای پاک کردن نهایی قبل از رنگآمیزی. |
قبل از شروع به کار
حتما از دستکش استفاده کنید
سنباده مخصوص چوب را به پد دستی سنباده یا ماوس سنباده وصل کنید:
مرحله ۱ — آمادهسازی سطح ترموود
آمادهسازی سطح، مهمترین بخش کار است که بخش مهمی از دوام رنگ را تعیین میکند.
1-بررسی وضعیت چوب: اگر چوب ترموود شما کارخانهای و مولدر شده است، نیاز به سنباده کاری و لایه برداری ندارد. در این حالت، فقط یک سنباده نرم بسیار سبک (مثلا سنباده شماره 240) برای آماده کردن سطح ترموود کافیست. اما اگر چوب دستدوم است یا رنگ قدیمی دارد، باید تا به رسیدن به بافت ترموود خام باید سنباده زده شود.
2-سنبادهکشی در جهت الیاف: هرگز خلاف جهت یا عمود بر جهت الیاف چوب سنباده نزنید، زیرا خطوطی ایجاد میکند که بعد از اجرای رنگ دیده می شوند.
- حذف کامل گرد و غبار: پس از سنباده، سطح ترموود را با جاروبرقی، فشار باد، برس یا دستمال تمیز کنید. باقی ماندن براده و ذرات گرد و غبار باعث عدم چسبندگی و نفوذ مناسب رنگ به بافت ترموود و کثیفی رنگ خواهد شد.
مرحله ۲ — استفاده از سیلر/اشباعکننده
این مرحله جایی است که تجربه عملی تفاوت ایجاد میکند. بسیاری از کاربران میپرسند: “آیا سیلر برای ترموود لازم است؟”
پاسخ کوتاه: بله، به ویژه برای رنگهای پایه آب.
اگر مستقیماً رنگ روی ترموود اجرا شود، به دلیل خشکی و جذب بالا ممکن است رنگ در تمام سطح به صورت یکسان پخش نشود و دچار پدیده لکهای شدن رنگ شود.
توصیه تخصصی (تجربه عملی):
در پروژههای واقعی با چوبهای ترموود (مانند نمونههای بورماواکس)، ما مشاهده کردهایم که استفاده از یک زیرسازی یا سیلر پایه آب یا پرایمر ضد کپک پایه روغن که هماهنگ با رنگ نهایی باشد، بهترین نتیجه را میدهد.
مرحله ۳ — اجرای لایه اول رنگ ترموود
حالا وقت اجرای رنگ اصلی است.
هم زدن رنگ یا مخلوط کردن رنگ بعد از باز کردن: قبل از شروع به رنگ کردن نیاز است که رنگ ترموود موجود در ظرف یا قوطی رنگ را به مدت 5 دقیقه در جهت های مختلف بهم بزنیم تا رنگ کاملا مخلوط، همگن و یک دست شود.
رقیقسازی رنگ ترموود (در صورت نیاز): طبق دستور سازنده، رنگ را رقیق کنید. دقت کنید برای هر نوع رنگ دقیقا مطابق دستور تولید کننده از حلال و رقیق کننده مخصوص همان رنگ استفاده کنید. در خصوص رنگ های با پایه روغنهای گیاهی به هیچ عنوان از حلال های پایه نفتی مثل تینر نیتروسلولزی، تینر روغنی، بنزین، استون و … استفاده نکنید. در صورت استفاده از حلال نامناسب رنگ از بین خواهد رفت. برای لایه اول، معمولاً توصیه میشود رنگ کمی رقیقتر باشد تا نفوذ بهتری داشته باشد که به دلیل آماده بودن رنگ بورماواکس برای اجرا نیازی به این مرحله نیست.
رعایت دما و شرایط اجرا: رنگ کاری ترموود باید در دمای بین 15 تا 25 درجه سانتیگراد انجام شود. اجرای رنگ در دمای پایین تر باعث غلیظ شدن رنگ و عدم نفوذ مناسب رنگ خواهد شد و در نهایت به دلیل عدم خشک شدن کامل رنگ در دمای پایین، سطح ترموود دچار نوچی و چسبناکی خواهد شد. اجرای رنگ در دمای بالاتر هم به دلیل خشک شدن سریع حلال های داخل رنگ فرصت نفوذ را از رنگ خواهد گرفت و به این ترتیب سطح رنگ دچار شکنندگی خواهد شد که در ادامه به ترک خوردن و پوسته شدن رنگ منجر می شود. به همین دلیل باید از اجرای رنگ زیر آفتاب مستقیم پرهیز کرد. بهتر است رنگ گاری ترموود در سایه، در ساعات اولیه صبح یا بعد از غروب آفتاب انجام شود. همچنین از رنگ کاری ترموودی که سطح آن در اثر آفتاب گرم شده پرهیز کنید و اجازه دهید تا سطح ترموود خنک شده و هم دمای محیط شود. در نقاط با رطوبت بالا به مساله شبنم توجه کنید. رنگ کاری ترموود را طوری انجام دهید که حداقل 4 ساعت قبل از دمای شبنم، تمام شود. ایجاد شبنم روی رنگی که خشک نشده، باعث نفوذ رطوبت به زیر لایه رنگ شده و باعث ایجاد لکه و تجمع رطوبت زیر لایه رنگ می شود که در طول زمان بستری برای رشد کپک، قارچ و سایر میکرو ارگانیسم ها خواهد شد.
اجرای سنباده زنی بعد از اجرای سیلر: بعد از اجرای سیلر ترموود روی سطح ترموود زمانی که سیلر کاملا خشک شد قبل از اجرای رنگ نیاز است که یک دست دیگر سنباده زنی کنیم تا سطح کاملا یکدست و آماده اجرای رنگ شود.
اجرای رنگ: رنگ ترموود با قلممو، غلتک و ابزارهای پاشش رنگ مانند پیستوله، قابل اجراست. استفاده از دستمال تنطیف یا ابر اسفنجی برای اجرای رنگ ترموود به هیچ عنوان توصیه نمی شود. رنگ را با قلممو یا غلتک در راستای الیاف چوب اعمال کنید و دقت کنید که تمام سطح و خلل و فرج چوب به خوبی به رنگ آغشته شده و سطح ترموود کامل مرطوب و خیس از رنگ شود اما دقت کنید که رنگ اضافی، شره و چکه رنگ وجود نداشته باشد. برای محو شدن رد قلممو یا غلتک بهتر است از قلممو های نرم و باکیفیت یا غلتک های موهری یا حوله ای با پرز کوتاه استفاده کنید.
تعداد لایه: برای چوب ترموود، معمولاً ۲ لایه کافی است. در شرایط جوی بسیار خشن یا آفتاب سوزان اجرای یک لایه محافط ضد UV و آبگریز روی دو لایه رنگ توصیه می شود.
پاشیدن با پیستوله یا اجرا با قلممو و غلتک؟ برای سطوح بزرگ و صاف، در صورتی که سطح افقی باشد می توان از پیستوله و ابزار پاشش رنگ استفاده کرد. در غیر این صورت غلتک یا قلمموی باکیفیت برای سطوح دارای جزئیات زیاد یا عمودی بهتر است.
زمان خشک شدن بین لایهها
زمان خشک شدن به عوامل زیر وابسته است:
- دما و رطوبت: در هوای مرطوب، زمان خشک شدن طولانیتر میشود.
- ضخامت رنگ: لایههای ضخیم دیرتر خشک میشوند.
- نوع رنگ: رنگهای پایه روغن و گیاهی نسبت به پایه آبها دیرتر خشک می شوند
- تهویه مناسب: جابجایی هوا و تهویه مناسب باعث افزایش سرعت خشک شدن می شود.
قانون طلایی: همیشه صبر کنید تا رنگ کامل و به صورت عمقی خشک شود (نه فقط سطحی). بین لایهها، یک سنباده بسیار سبک با گرید 400 یا 600 انجام دهید تا زبریهای احتمالی گرفته شود و چسبندگی لایه بعدی تضمین گردد.
اشتباهات رایج در رنگآمیزی ترموود
- رنگ زدن روی چوب نمدار: چوب ترموود باید کاملاً خشک باشد. رطوبت باقیمانده باعث کپکزدگی زیر رنگ و پوسته رنگ میشود.
- استفاده از سنباده زبر: سنباده با گرید خشن (مثل ۸۰) خطوط عمیق ایجاد میکند که با رنگ پر نمیشوند و ظاهر کار را خراب میکنند.
- نادیده گرفتن سیلر: پریدن مستقیم به سراغ رنگ نهایی بدون زیرسازی، شایعترین دلیل نارضایتی از دوام رنگ روی ترموود است.
- رنگ زدن در آفتاب مستقیم: این کار باعث خشک شدن سریع سطح و ایجاد حباب یا رد قلممو میشود. در سایه و دمای مناسب اقدام به رنگکاری ترموود نمایید.
نگهداری و رنگآمیزی مجدد
چوب ترموود به دلیل ساختار پایدار، نیاز به نگهداری کمتری نسبت به چوبهای معمولی دارد، اما همچنان در معرض تغییر رنگ (نقرهای شدن در اثر UV) یا فرسایش فیزیکی است.
- بازه زمانی: معمولاً هر ۲ تا ۳ سال یکبار، نیاز به بازبینی و در صورت نیاز رنگآمیزی مجدد (فقط لایه رویی) وجود دارد. این عدد در مطالعات میدانی از برندهای معتبر چوب ترمو (مانند بورماواکس و بونا) تأیید شده است.
- رنگآمیزی مجدد: قبل از اجرای رنگ جدید، نیاز به یک شستشو، تمیز کردن و سنباده کاری سبک برای آماده کردن سطح چوب ترمو برای اتصال لایه جدید رنگ به لایه قبلی است. در زمان تجدید، در صورتی که از همان برند رنگ قبلی (مثلا بورماواکس) استفاده می کنید، در صورتی که آسیب های فیزیکی و پوسته رنگ مشاهده نشده، نیازی به براده برداری و حذف لایه رنگ قدیمی نیست.
سوالات متداول (FAQ)
۱. تفاوت رنگ مخصوص ترموود با رنگ چوب معمولی چیست؟
رنگهای ترموود عمق نفوذ بالاتری دارند تا با تغییرات ساختاری چوب ترمو سازگار شوند و فرمولاسیون آنها برای چسبندگی به سطح کمرطوبت چوبهای تیمار شده حرارتی بهینه شده است. رنگ چوب معمولی عمق نفوذ لازم را نداشته و با تجمع روی سطح ترموود، ممکن است پس از مدتی ترک خورده و پوسته شود.
۲. برای ترموود رنگ پایه آب بهتر است یا پایه روغن ؟
هر دو کاربرد دارند. رنگ های پایه آب ارزان ترند، شفافیت رنگ بهتری دارند و سرعت خشک شدن بالاتری دارند اما در هنگام تجدید نیاز به لایه برداری عمیق دارند. رنگهای پایه روغن گیاهی مقاومت بیشتری در برابر آب و اشعه UV ایجاد میکنند ولی زمان خشک شدن آنها طولانیتر است و از لحاظ قیمتی گران تر هستند. با این وجود به دلیل تجدید کردن آسان و بدون سنباده کاری انتخاب بهتری هستند. در این مقاله بخوانید: مقایسه رنگ پایه آب چوب با رنگ پایه روغن چوب
۳. هر چند سال رنگآمیزی مجدد ترموود لازم است؟
بسته به کیفیت رنگ ترموود، دوام رنگ ترموود می تواند از 1 تا 3 سال باشد، البته این بازه به عواملی مانند میزان تابش مستقیم آفتاب، شرایط جوی منطقه، رعایت دستور اجرا، کیفیت و نوع پوشش استفادهشده بستگی دارد. با استفاده از پوششهای باکیفیت، این بازه میتواند 3 تا 5 سال نیز افزایش یابد.
